جایگاه تشریفات اختصاصی فرودگاه امام

ساختمان ورودی فرودگاه امام و حیاط وسیع کنارش مساله ای بسیار حائز اهمیت برای معماری ایران است از این منظر که ورود و خروج مهمانان با اهمیت بالا تماما از این مبادی رخ می دهد و باید آینه ی فرهنگ و وضعیت اکنون ایران به عنوان کشوری در این منطقه خاص جغرافیایی باشد. ساختمان وضع موجود از لحاظ معماری و فضایی وضعیت یک ساختمان معمولی را دارد که به شاخصه های اهمیتی معماری فرودگاهی نسبت چندانی ندارد از طرفی نوع تزئینات و زوائد بصری در آن به حدی است که باید فضا را به سمت خلوص و سادگی برد. اهمیت واکنش به کنش های معماری گذشته در این پروژه به شدت حس می شود.

گنبد و نقش آن در معماری ایران: گنبد در معماری ایران وجهی بسیار درخشان دارد چرا که تکنیکی منحصر به فرد برای پوشش یک فضای مربعی یا مستطیلی است. اگر قوس از تکرار خود محور را شکل دهد گنبد از تکثیر خود فضا را از چهار جهت قابل گسترش می کند. شاخصه ای که در یک پروژه فرودگاهی که راجع به واحد های فضایی تکثیر شونده است بسیار نزدیک می نماید. ما در مساجد و فضا های عمومی خود تکراری از گنبد های کوچک را داریم که شاکله اصلی یک فضای جمعی گسترده را در خود نگه داری می کند.

این دیاگرام در یک تکرار تبدیل به یک الگوی فضایی تکرار شونده شده است. این که مساله گنبد صرفا زیبایی شناسی یا صرفا عملکردی باشد منتفی است و در واقع مجموعه ای از انتخاب های زیبایی شناسی و محدودیت های عملکردی ما را به این سمت سوق داده است و از این رو می توان به این الگوی فضایی بازبینی زیبایی شناختی مفهومی و معماری جدیدی را وارد کرد.

معکوس یک دیاگرام: دیاگرام گنبد که در آن از تعبیر استعاری حرکت از زمین به آسمان استفاده می شود موضوع تبدیل مربع به عنوان یک پیمونه فضایی به دایره ( به عنوان نماد آسمان) در حال تمرین شدن است. حال با توجه به تغییر حرکت در فضایی که هواپیما آن را را از آسمان به زمین بر می گرداند می توان تمرینی جدید از یک الگو را ارائه داد. بازگشت از داره به مربع. این خود ساختار یک فرم را که معمولا از پایه مربع شروع می شد تغییر می دهد. فرم سقف با عکس شدن به درون کشیده می شود و این ما را در کنترل آب های سطحی و مساله ی پایداری بنا نیز یاری می کند. ساختمانی که فضای سبزش از طریق همین سقف ها آبیاری می شود.

نسبت تاریخی ستون-فضا: مساله یک فضای وسیع مسقف اولین بار در کاخ ها و پس از آن در معابد و مساجد این سرزمین تمرین شده است. این سقف ها تقریبا همواره توسط ستون ها یا نهایتا قوس هایی به زمین بار خود را منتقل می کردند. وظیفه تاریخی ستون به عنوان عضوی باربر بارها در معماری ما شکسته است و ما با پدیده ای به عنوان ستون های تزئینی و کاذب طرف هستیم. اما این وضعیت دچار دگرگونی اساسی نگشته است و ما می توانیم اینبار به این دیاگرام هم نگاهی انتقادی کنیم.

ستون-فضا پیشنهادی برای فضا: در این پروژه ستون ها تبدیل به یک عنصر فضایی می شوند و درون خود فضاهایی را شکل می دهند و بخشی از برنامه را درون خود سازماندهی می کنند. بعضی از آنها فولی های فضایی برای ارتباط عمودی اند، بعضی از آنها آسانسور ها را شکل می دهند، سرویس بهداشتی می شوند و حتی فضای بار را برای سلف سرویس تشکیل می دهند. ستون ها باز می شوند و این بار در قالب فضا-ستون هایی پراکنده در سایت عمل می کنند. وظیفه فضایی آنها همراه وظیفه تاریخی نگهداری سقف ها به طور همزمان رخ می دهند.

گودال باغچه و نقش آن در تنفس فضایی: گودال باغچه و معماری ما همواره مسیری موازی را برای فلات مرکزیمان طی کردند. قدیمی ترین مصادیق گودال باغچه در ایران معبد آناهیتا می باشد. این معبد در بیشابور کازرون و متعلق به الهه آب بوده است. حیاط گودال باغچه واجد هندسه ای مربع بوده است که با راهروهای طویل در دل زمین، امکان دسترسی به عمق ۶ متری حیاط را میسر می سازد. تنها گشودگی های موجود در جداره حیاط، درگاههای ورودی می باشد. این مکان برای تقدیس الهه آب و خود عنصر آب بوده است.ازطرفی ارتباطی که گودال باغچه در مقطع ایجاد می کند این امکان را به ما می دهد تا بتوانیم در پروژه های چند طبقه و دارای زیر زمین فضای باز را به تراز زیر صفر ببریم.

طبقات این باغ در پروژه ما بیشتر می شود و در تراز های مختلف پروژه سعود و سقوط می کند. هوا در تمام پروژه در گردش قرار می گیرد و فضای سبز به عنوان عنصر ارتباط دهنده در تمام این سطوح شکل می گیرد. این به استراتژی برخورد با فضای باز نیز بر می گردد.

آیا ارجاع به معنی تقلید است؟ در پایان مساله ای مورد بحث قرار می گیرد که موضع گیری اینجا و اکنون ما را شامل می شود. پروژه حاضر به مجموعه مسائلی در معماری ما پاسخ داده است که بسیار دستخوش تکرار و تقلید نابجا بوده اند. آیا معماری ایران باید با خوانشی تکرار مابانه تکثیر شود یا می توان متریالش را معاصر درک کرد مثل رخدادی که در برخورد ژاپنی ها با سنت فضایی شان می شود. هدف ما ارائه این بیانیه در این مسابقه است که می توان به گذشته برگشت و مفاهیم را به دیاگرام نزدیک کرد و بعد برخوردی معاصر با آنها داشت. این که آینده ساختمان ها در این بوم به چه شکل در می آیند اکنون همت ما را می طلبد تا این چرخه را متوقف کرده و به سمتی از هویت بخشی به معماری معاصرمان روی آوریم که نیازمند کپی های فضایی نیست چرا که نمونه های ناب این گونه فضا ها در معماری تاریخی ما به وفور یافت می شود و پروژه حاضر به دلیل کاربری و اهمیتش نیاز به بازنگری در این تکرار است که در ساختمان اصلی تا حدودی به چشم می خورد از این رو به صورت آگاهانه علیه این موضوع می شورد و تسلیم تکرار پر قدرت اکنون نمی شود.